(Тагдыр)
2- бөлүм
Союз ыдырап эл башкаруусу жок калган учурда биринчи президент болуп Аскар Акаев келди , аркасынан сабын бузбай кыргыз элин гүлдөтүп жиберебиз - деген депутаттар сапка тизилди. Эл ичинде жумушсуздук көбөйүп , ичкилик ичкен адамдын саны да арбын боло баштады. Эң аз үй бүлө деген үйдө бештен жогору . Мамлекет болгон мүлктү жеке менчикке өткөрүп берип баштады. Мал ,жан сарай там таш дебей адам башына карап бөлүп алышып баарын талкалап бузуп ташып олтуруп калышты го чиркин карапайым калк. Күзгө кыйраган союз кышта көпчүлүктү ачка да койду. Өлбөгөн жанга жаз келет - деп жазды күтүп жашоо башталды. Көпчүлүк кар кетер менен атка соко кошуп жер айдап эгин эгип жапа тырмак кара курсактын жашоосу башталды. Ал учурдагы өткөн күндөр жазылса жаштар үчүн тарых жаралары анык го. Өткөөл замандын учкуну менен өмүр көчү көчүп баратты. Мына ошол учурда мектеп окуучусу болуп бел толук катпай туруп чөп чөмөлөк жасап ,буудай оруп, семичке чаап, картошка казып чоңдор менен бирге тең тайлашкан тирилик деген статустун бир бурчуна илешип калбадык беле атаганат. Ал учурда мектеп отуз биринчи августта ачылды деген атты болбосо октябрь ,ноябрга барып толук барбаса көпчүлүгү ата - энесин жанында жардамчы эле . Китептерди сатып алып окуп , ремонтко - деп суралган акчаны балдары көп үй бүлөлөр таап бериши өзү оор болчу. Мугалимдер да беттерине эки жүздүү кап кийишип мугалимдердин, байлардын балдарын көтөрмөлөп , колунда жоктун баласын желкеден сүйрөгөн убакыт башталган эле . Дал биз окууган бай кедейдин тарыхы кайра жаралып жаткандай. Ушул убакытка кайрылганда көпчүлүк өксүгөн өмүр ,тайгаланып жыгылган тагдыр, ичкиликке берилген ата -эне , көз жашка бөлөнгөн наристелер, көчөдө калган селсаяктар жана айтып түгөтө алгыс азаптар баары табылат эмеспи. Бирок ал учурда мен бала элем балалык доордун чалчыгын кечип ,көп нерсеге түшүнө албай турсам да , замандагы болуп жаткан көйгөйлөрдүн учкуну жүрөгүмдү тилип өтүп турчу. Мен чоңойгондо ким болом ,ким болушум керек деген суроо мээмди жеп жашоочу. Бирок элдин алды да эмес арты да ортосунда жүргөн биздин жашоого окуу жайга окуш өзү оор болчу . Менден башка да кичинелер толтура эле. Бул күндөрдү айтып өткөнүмдүн себеби ошол учурда көпчүлүк адамдар өзүн тааный албай жоготуп алган.Азыркы күнгө чейин залакасы тийип келет. Ар ким өз катасын окуп олтуруп таап алса деген гана ой эскирген изди жамгыр эчендеп жууп кетсе да жүрөктөн жууп кетире албайт. Баскан жол дайыма көз алдыңда тасмадай тартылып тура берет экен. Анткени ал күндөр балким балалык менен, балким жаштык менен болбосо бир үй башкарган бактылуу күндөр менен бирге коштолгон.
Саксайган бою кичинекей кара кыз өзүндөй болгон сумканы араң көтөрүп үйдү көздөй келе жатат. Бут кийиминин канча жеринен жамак салынганын бир кезде санап да коёт. Бирок жаңы тешилип жыртылган жерине келгенде көзү чоң ачыла түштү. Өзү менен өзү сүйлөшүп да коёт.
- Эх-хей сен дагы жыртылып алдыңбы ? Бүгүн дагы бир жамак кошулат экен да сага. Мейли ,мейли сен канча жыртылсаң да атам менен апам жамап бүтөп коёт билесиңби? Өзүнчө күлүп койду.Сумкага салынган бир сындырым нанды алып чыкты да , кир болуп ылайкаланып агып жаткан сууну көздөй чуркады. Нанды сууга малып туруп оозуна салып тамшана чоң кишидей
-Эх курсак ач болсо суу менен нан да ширин болот ээ. Божурап сүйлөнүп олтуруп нанды да жеп бүттү. Үйгө келишти унутуп курсак тойгонго сумканы чечип жанына койду да таштарды чогултуп оюнга кетти. Ак, сары, кызыл таштарды чогултуп жалпак кара таштарга чиймелеп бир нерселерди жазып баштады. Бул анын бошоп калганда ойночу оюну. Өзү менен өзү сүйлөшкөнү да ошондон болсо керек. Балдар менен кошулуп ойногон жага берчү эмес. Бир канча сөздөрдү жазып бүтүп үй эсине түштүбү айтор
- Эми мен кетейин, азыр үйгө барсам уруш угам , токмок жеймин апамдан. Силер азгырбаганда уруш укпайт элем. Жоок анда кеч кантип уктайм. Күлүп алды өзүнчө каткырып. Болгону төрт же бешинчи класста болсо керек эле. Сабактан чыкканда айылды карай баары эркек балдар кайтчу. Уруп сабап , сумкасын жула качып , кезде сумкага салып барган бир сындырым нанын да алып жеп коюшчу. Ошондуктан алардан качып суу бойлоп келчү. Деги балалык күндөрүнө мектепке барып окуган күндөн тарта кадимкидей бир түйшүк кошулгандай сезчү. Кыялданып ар бир адамдын жашоосун көз алдына тартып олтуруп өзүн эң бактысыз адамдай сезип кетчү күндөрү эле. Жакшы адамдар арасындагы жаман адамдар дал жомоктогу коркунучтуу жандыктардай элес берер эле. Ошондуктан өзү менен бирге окуган классташ балдарын да чөөлөр сыяктуу сезе берчү. Атасы менен апасын эч нерседен коркпогон баатырлардай көрөр эле. Китепти көп окугандыгы үчүнбү кыялкеч , үмүткөр жашоодо багытка түшүп алган. Ташка да дайым ушундай сөздөрдү жазып сүрөттөр тартып коёр эле. Бул балалыктын эң мазмундуу күндөрүнүн бири эмеспи.
Үйгө келгенде эле башталды.
- Кайда жүрөсүң азыр сени апам өлтүрөт. Бул улуу эжемдин сөзү го алтыным.
- Ойноп эле ,өзүм эле буркулдап.
- Бар чечинип алып уйга кетип кал, көрүнбөй айдап кел.Уруш укпасын - деп калкалаганы эле. Нанды чоң сындырып алып тоону көздөй бет аласың го. Ошол ишти да так аткарбай оюнкарак жаным ар бир өскөн чөптөрдүн башынан аягына чейин текшерип өзүм менен өзүм сүйлөшүп убакытты өткөрүп жиберип кеч киргенде безилдеп чуркап калар элем. Бул болгону күнүмдүк жашоомдогу мазмуну жок күндөр экен ал кезде кайдан гана түшүнмөк элем.
Кыдырбекова Макбурат Кожошовна
Присоединяйтесь к ОК, чтобы подписаться на группу и комментировать публикации.
Нет комментариев