(ир белән хатын колагына)
Кояш баю ягына авышып, авыл: “Тагын бер көн үтте!” – дип ухылдап кичке эңгер-меңгерне каршылаган бер мәлдә Әмир урамга чыкты да капка төбендәге эскәмиягә утырды. Эштән арып-талып кайткач, башкалар кебек өендә ял итү, тыныч кына кич утыру тәтеми шул аңа. Сәбәбе – хатыны белән килешә алмыйча аның белән гел дә сүзгә килү. Аркасына сөялгән хәлдә моңсу карашын батып баручы кояшка юнәлтеп, ул “нишләргә соң инде?” дигән сорауга җавап тапмакчы булды. Кояш кич батып иртә таңнан чыккан кебек, аның да дус-тату яшәү өмете беткән-югалган җиреннән яңадан калкып чыга иде моңарчы. Ләкин, ләкин... Күпме түзәргә була? Бер көнне тормыш офыгы артына “баткан” өметнең мәңгелеккә шунда калып чыкмавы да ихтимал... Ничек кыен булса да “аерылу” дигән зәһәр сүзне ниятенә кертергә теләмәде Әмир. Өзәр иде язмыш кидерткән камытны, чәчәк кебек ике кызын, туганнары ярдәме белән җиткерелгән яңа йортын ятим калдырасы килми бит...
Шулай бер фикер очын икенчесе белән ялгап күпме утыргандыр, Әмир кемнеңдер “кһы-кһы!” дип йөткереп тавыш биргән якка борылып, уйларыннан бүленергә мәҗбүр булды. Бу аның күршесе Әхмәдулла бабай иде. Аның: “Әссәләмү гәләйкүм! Нигә боегып утырасың, энем?” – дип дәшүенә сәлам кайтарып, егет серен чишәргә булды. Барсын да аңлаткач, ул бабайдан киңәш көтеп, болай диде:
- Биш ел торабыз, ә күңелемнең тынгылык тойганы юк: көн дә әрләшү, сүз көрәштерү... Нинди хәлдер инде бу, туйдым...
- Шулай... Дөнья булгач, әрләшмичә дә булмый, – дип ирен читләре белән елмаеп сүз башлады Әхмәдулла абый. – Ә мин сиңа болай дип әйтәм: сез дөрес итеп әрләшегез!
- Ничек инде ул? Дөрес итеп тә әрләшеп буламыни? – дип сорады Әмир.
- Нигә булмасын? Була! – диде бабай, һәм тормыштан алынган бер хәлне искә төшереп, хаталы һәм дөрес әрләшүнең шундый ике мисалын китерде...
БЕРЕНЧЕ МИСАЛ
Ире эштән кайтуына хатыны бәрәңге кыздырган. Көндезге мәшәкать-проблемалардан төшенкелеккә бирелгән ирнең күңеле тагын да ямансулана, чөнки килеп керүгә үк ул... көйгән ис сизеп ала. Өстәл янына утырып, табада калагы белән бераз актарынып алгач, ир сүз башлый.
- Янган бит бәрәңгең...
- Янса ни! Ризык түгелмени?! Тамагыңнан үтмичә калмас! – дип кырт кисеп җавап бирә яшь хатын, иреннәрен усал кысып.
Болай да сөмсере коелып кайткан ирнең чырае тагын да караңгылана, һәм ул ачу белән:
- Синекеннән, бәлки, үтәр, ә мин бу күмерне ашамыйм! – дип дәгъвасын белдерә дә, калагын өстәлгә атып, торып китә.
Хатын үзендә ниндидер гаеп булуын күңеле белән тойса да, шактый вакыт аш-су бүлмәсендә мәш килеп ризык әзерләгәнен һәм табаны плитәгә утыртуга әнисе шалтыратканын исенә төшергәч, үзен акламакчы булып:
- Вакытында кайталар аны! Кеше төсле йөрсәң, ризыкка да бер нәрсә булмас иде! – дип кычкырып җибәрә.
Залдагы диванга яткан ир-егет телефонын кабызып ватсаптагы хәбәрләрне карыйм дигәндә генә, күңелендәге пәрие кубып, аны янә аш-су бүлмәсенә чыгара:
- Синең анаң да шундый – гомергә пешерә белмәде!
Хатын шушы мәгълүматны сеңдереп авызын ачканчы, ир өстәп тә куя:
- Әбиең дә шул! Нәселегез белән шундый булдыксыз бит сез!!!
Ачуыннан кызарган-бүртенгән хуҗабикә кулындагы тәлинкәсен шап итеп идәнгә бәрә, һәм кыйпылчыкларның яңгыравыклы көенә кушылып, чырылдап җибәрә:
- Аһ син, йолкыш!!! Үз ата-анаң кемнәр соң әле шул хәтле?! Әллә сезнекеләр хезмәт остасымы?! ... ... ...
Чыгырдан чыгарылган хатынның имәнеч тавышы әле озак тынмый, тәкате тәмам корытылган ирне дә: “Талак сиңа!” – дип әйтеп салырга мәҗбүр итәр өчен шайтанга бу вакытта бармак белән генә чиртеп алу җитә...
Ярсуланып ычкындырган зәһәр сүзләрдән мәхәббәтнең чәчкәләре шулай итеп сула барды, шайтан катнашындагы әрләшүләрнең нәтиҗәсендә сабырсызлык, имансызлык чүбе тора-бара җан бакчасын басып алды, мин-минлек, кирелек һәм дорфалык тәкәләре үрле-кырлы сикереп, шул бакчадагы тынычлык һәм сәгадәт үсентеләрен таптап, изеп бетерде... Әле кайчан гына яратышып кавышкан яшь пар бер-берсенә дошман булып аерылды...
ИКЕНЧЕ МИСАЛ
Ире эштән кайтуына хатыны бәрәңге кыздырган. Көндезге мәшәкать-проблемалардан төшенкелеккә бирелгән ирнең күңеле тагын да ямансулана, чөнки килеп керүгә үк ул... көйгән ис сизеп ала. Өстәл янына утырып, табада калагы белән бераз актарынып алгач, ир сүз башлый.
- Сүбехәнәллаһ! Бәрәңгең бик тәмле булган, төбе генә бераз көйгән икән.
- Әйе шул, җаныкай, табаны плитәгә утыртуга әнием шалтыратты да, аның белән сөйләшеп, дөньямны онытканмын. Хәзер мин сиңа йомырка сытып колбаса кыздырып бирермен, өч минут!
Залдагы диванга яткан ир-егет телефонын кабызып ватсаптагы хәбәрләрне карыйм дигәндә генә, шайтан аңа: “Хатының булдыксыз, пыр туздырып тиргәп, сабагын укытырга кирәк, белсен ничек ирне каршыларга!” – дип вәсвәсә сала. Әмма яшь ир хатынының аны көткәнен һәм шактый вакыт аш-су бүлмәсендә тырышып ризык әзерләгәнен исенә төшереп, бу “тәкъдимнән” баш тарта. Ә бераздан... аш-су бүлмәсеннән ишетелгән чыш-пыш тавышына чыкса... табадагы колбасаның кара төскә кереп янганын күреп ала. “Менә, әйттем бит мин сиңа ул булдыксыз хатын дип!” – пышылдый аның колагына иблис. Бу вакытта бәдрәфтән чыккан хатын плитә янына йөгереп килә дә “һай-вай!” дия-дия, күмер төсенә кергән колбаса телемнәрен әйләндергәләп ала.
- Шундыйрак вакытым шул... бәдрәфтә тоткарландым... – ди хатын, кызарган йөзен читкә борып. – И-их...
“Самый вакыты... Бир кирәген!” – дип кабат вәсвәсәли шайтан. Егет исә шушы мәлдә әбисенең нәсыйхәтен исенә төшерә: “Ызгышсагыз, бер-берегезгә авыр сүзләр әйтмәгез, берүк... Җаныгызны төзәлмәслек җәрәхәтләрдән саклап калыр өчен, әйтер сүзләрегезне акыл ятьмәсе аша сөзеп алырга кирәк...”.
Шуңа күрә яшь ир никадәр арыган, талчыккан һәм ачыккан булса да, каушап калган хатынына болай ди:
- Теге вакытта ашказаным борчып торгач, табиб активированный уголь ашарга кушкан иде бит. Менә... сатып аласы да булмады...
Шушы көтелмәгән сүздән хатын пырхылдап көлеп җибәрә һәм урындык аркасында эленеп торган тастымалны алып, иренең җилкәсенә җиңелчә суга да:
- Менә бирермен мин сиңа активлашкан күмер! – дип җитдилек белән шаяру катыш черелдәп ала.
Шуннан соң бер-берсен “төрттереп” тагын әллә ниләр әйтелә, әмма шушы әрләшүнең нигезендә саф мәхәббәт, уен-көлке һәм бер-береңнең хәлеңә керә белү сыйфаты була.
***
- Менә шулай энем, – дип төгәлләп куйды сөйләгәннәрен бабай. – “Гаилә” дигән корылма тиз тузып җимерелмәсен өчен ир белән хатын бер-берсен хөрмәт итәргә һәм иң мөһиме – араларына шайтанны кертмичә, тормышта килеп чыккан авырлыкларны иман нуры белән яктыртылган игелеккә төреп хәл итәргә тиеш. Кадерле, якын кешең белән сүзгә килгәндә, яхшылап уйлап бетер: СИНЕҢ ХАКЛЫ БУЛАСЫҢ КИЛӘМЕ, ӘЛЛӘ БӘХЕТЛЕ БУЛАСЫҢ КИЛӘМЕ? Менә шуннан чыгып, кылган гамәлеңне һәм әйткән сүзеңне чамала инде, энекәш. Аллаһка тапшырдык...
(интернеттан алынды)
Присоединяйтесь к ОК, чтобы посмотреть больше фото, видео и найти новых друзей.
Нет комментариев