7 - БӨЛҮМ
Оюна миң түркүн ойлор келип, түнү менен уйку көрбөгөн Амантур жинди эмедей башын мыкчый, кээде ары-берип басып, а кээде ачуусун кантип чыгарышты билбей, муштуму менен дубалды ургулап алды.
— Эмне деди? Кызыма кол салуу болду дедиби? Кантип, ким кол салат?
Ойуна эмнелер келип, эмнелер кетпеди. Тинатиндин сөздөрү кулагына жаңырып жатты.
— Кызыңыз оор абалда! Оор абалда, кимдир бирөө кошумча дары куйган. Эртең сизди максаттары түрмөгө тыгып, кызыңызды болсо түбөлүккө оозун жабуу. Анткени бир гана кызыңыз сизди актай турчуу жалгыз күбө! Тиги зөөкүрлөр ким экенин билчүү да жалгыз кызыңыз.
— Жок -жоок мен мындай кыла албайм! Жок! Эмне кылсам, кантсем болот?!
Оюна миң түркүн ойлор келгени менен кантип кутулуп кетүүнүн айласын таппай башы катып жатты.
— Ким бар?...
Арткы жактан чыккан үндөргө карай кыйкырып алды.
—Ким баар?...
Кичинкей айнекче шарт ачылып, ары жактан жаш жигиттин көздөрү көрүндү.
— Эмне болду? Эмне дейсин?
—Мен, мен байланышсам дейм! Кол телефон керек!
Амантур кимди айтып жатканын дароо түшүнө койгон тиги, какшыктап сүйлөй ырсайып алды.
— Аха дагы, дагы башка нерсе кереги жокпу? Төшөк, тамак дегендей?...
Тиги ырсайып, мыскылдап күлгөнү Амантурдун ого бетер кыжырын кайнатып жиберди.
— Күтө тур! Азыр өзү келет!
Шашпай чыгып кеткен жигиттин артынан, дароо эле жанагы өзүн түрмөнүн үстүнөн караган башчысымын деген аял кирип келди.
— Эмне сөзүң бар?
— Мен байланышуум керек! Кимдерге экенин жакшы билесин.
Амантур табышмактатып сүйлөп алды.
— Мэ! Батыраак бол! Балээде калам.
Тиги эки жагын элеңдей карап алып кичинекей чөнтөк телефонун карматты.
— Чалуу бир аз убакытка чейин созулуп барып, ары жактан карылдаган жоон үн чыкты.
— Шеф бул сизге!
Бир аздан соң үн угулду.
— Оо түнү деле койбойсуңарбы адамга тычтык берип я? Эмне болду Амантур?
— Ушул ырас сөзбү? Кызыма кол салуу болгону ырас сөзбү я?
Амантур шаштысы кетип сурап алды.
— Амантур сен дагы кызык жигитсин бир кокуй. Мен эмне кызыңа кароолчу белем, же эмне ооруканада иштеймби я?
Тиги шашпай сүйлөп алды. Бул мамиле Амантурду ого бетер кыжырын кайнатты.
— Мен сенден жакшы сурадым! Кызымдын абалы кандай деп? Сен мага берген убада кайда кызыңа эч нерсе болбойт деп?
— Кокуй күн ай! Амантур мен сенин кызың менен чатагым канча я? Ана кызыңды коргоп отурган күнү түнү охранниктери бар эмеспи? Сен эмне мага долу катындай ажылдадың?
Тиги атайын жасап жаткан сыяктуу, калп эле корс -корс жөтөлүп да алды.
— Эми мен уктайын. Сен да укта! Бир күн калды... Бир күндөн кийин сотуң болот күч топто.
Какшык сөздөр ачуусун бетине чыгара эмне кылышын билбей колундагы телефонду мыкчый кармады.
— Шашпа! Эгер кызыма, кызыма бир жамандык болсо, менден жакшылык күтпө! Мен өлбөйм! Ошол түрмөдөн да чыгам! Бирок сага жана, балаңа оор болот. Унутпа!
— Атаны кайбарым ай... Хи -хи-хи ой баатырым ай... Тим эле сүйлөп койгонун кантейин. Мейли көрө жатарбыз. Кызыңа менин тийешем жок! Аны уурдаган тиги баш кесерим да өзү өлүп жок болгон. Кимге ишенесин? кимге барасын? кана далил? менин балдарым сенин кызыңды уурдоого шектүү далил кана?
Эртеңки сотко даярдан! Сага ийгилик!
Амантурдун сөзүн башка уккусу келбей өчүрмп салды.
Ачуусу бетине чыгып, арткы жактан телефонун сурай караган кызды каардуу теше тиктеди.
Тиги да жанатан баарын угуп турган. Мунусунда ачуусуна тийүүнү каалаган жокпу айтор, унчукай кол телефонун көтөрүп сыртка чыгып кетти.
********
Таң атпай ойгонгон Тинатин Сезимдин үйгө келбегенин билди. Жуунуп чыга, кофесин көтөрүп үстү башын кийинип, унаасына отурду да, Амантурдун жашаган үйүн көздөй жөнөдү.
Жол ката Сезимге коңгуроо кылды.
— Канттиңер Сезим? Кыздын абалы жакшыбы? Кечинде үйгө келбепсиң.
Арткы жактан Сезимдин чарчаңкы үнү угулду.
— Жакшы деп айта албайм Тинаш. Жакшы жакка өзгөрүү жок. Баарына даяр турабыз.
— Эх өкүнүчтүү эми эмне болот? Ал кыз Кудай бетин ары кылсын каза болуп калса, атасы камалып кетүүсү толук ыктымал!
— Билбейм эмне кылышты деле билбейм калдым, колубуздан келгендин баарын жасадык. Бир гана күтүү керек. Сен өзүң кайда баратасын таң атпай?
Сезим курбусунун көчөдө экенин байкай, кызыга сурады.
— Мен Амантурдун үйү тарапка карай кетип жатам. Жеткиликтүү маалымат топтоо максатында.
— Аа жакшы кыласын ооба. Ийгилик ишиңе. Мен дагы барып бей таптардан кабар алайын, кечегиндеги келген бей тап да эми араңдан өзүнө келүүдө.
— Мейли! Сага да ийгилик.
Экөө коштошуп телефонду өчүрдү да, ойлуу кетип баратты.
Ушул жерлерде балалыгы өткөн айыл. Таза аруу балалыктын бал таттуу күндөрү.
Жол ката ойлуу кетип баратып, Амантурдун үйү тарапка да кандай жеткенин билбей калыптыр.
Жолдору андан ары айыл көрүнбөй, ары жагы тоо тарапка уланып кетип, арыраак, бир аз бассаң коюу токойго алып кетчүү чакан кошуна айыл. Айыл дегенде деле келбейт. Кооздоп түздөп шаар сымал баары бар экен.
Кылмыш ишин жашырууга абдан эле ыңгайлуу. Тээ тиги токой арасында кандай, эмне деген нерселер жатканын эстеп алып өзү да коркуп кетти.
Акырын унаасын жол жээгине токтотуп, андан ары кызыл лента менен белги коюлган Амантурдун үйү тарака жол алды.
— Оо...
Кирип бараткан эле Амантурдун өз ишине так, мыкты кожойун экенин кылган эткен, кармаган эшик астындагы кооздолгон бактарынан эле билсе болчудай. Баары укмуш жасалып кооздолуп турган. Акырын кызды таап алган гүл бакчаны карай басты.
Таң атпай бул жерге келген кызды таң кала тикешип, айыл эли ал тургай бир экөөсү жанына жетип келип суроо бергенге да үлгүрүштү.
— Саламатсызбы? Сиз тиги Амантурдун иши боюнча...
Ары жагын айта электе эле Тинатин башын ийкей салды.
— Атаны байкуш балага убал болду. Кызына андан жаман.
Бир экөөсү топтолуп сүйлөшүп калышты.
— Айтыңыздарчы, шектүүнүн кызына кылган мамилесин көрчүм белеңиздер? Жаман адаттарын байкаган эмессиздерби?
Тинатин суроолуу бир экөөсүнө кайрылды.
— Жок -жок! Билишибизче бул кишинин келинчеги каза болгон соң 'кызын өзү тарбиялап жүргөн. Абдан экөө бир бирине жакшы эле. Аталап эле ойноп жүрчүү кызы.
— Ии, ооба. Же бир ичип келгенин келгенин көрбөгөнбүз. Же бир басканын байкаган эмеспиз.
Жанындагы шеригине карай бирөөсү кошумчалай сүйлөдү.
— Жакшы. Демек сиздер аны жакшы инсан катары таанычуусуздар ээ?
Тинатин дагы тактоо максатында сурап алды.
— Кызы кандай эле? Сиздер байкаган жоксуздарбы ыйлап, же такыр эле сабактан калып?...
— Жоок.. Кызы өзү биринчи класс араң эле да. Биз Амантурду андайга барат деп ойлобойбуз. Бул жалаа.
Тинатиндин суроосуна баары бирден ушундай сөздөрдү айтып жатышты. Чоңу дагы, кичүүсү да, улуусу да баары. Ал тургай жоголгон күндүн ошол убактысында эле милицияга кайрылган. Экинчи күн өтүп андан соң караган милиция кызматкерлери качан,кыз түшүп калган камеранын баарын тазалап койуп кийин ишке киришкенин эч ким билбейт.
Тинатин үйдү канчалык кылдат караган менен бирок дээрлик эч нерсе таппады. Бирок кыздын жаткан жериндеги көк топурактар, кечееги жааган жамгырдан улам ылайланып калган. Туш тарабын баарын көкмөк жайнатып салган Амантурдун гүл бакчасында мындай ылай окшобой турду.
Акырын отура Тинатин атайын даярдай келген кол кабын кийип, колуна алып кармап көрдү.
Жыты бир башкача саздын жыты жыттанып турган.
— Демек бул жерге кызды башка тараптан алып келген. Ооба негедир Тинатиндин ою тээ тигинде турган карагайлуу токойго түштү. Көз алдына кыздын ал тараптан качып келе жатканын элестетип алды. Кайра башынан , дал өзү качып бараткан сыяктуу, жыгылганын элестетип денси дүркүрөп кетти.
Жанында алып жүргөн атайын селофанына, баткактын бир аз бөлүгүн салып, топтолгон элге рахматын айта унаасына отуруп кайдадыр жөнөп баратты.
**********************
Түшкө жуук көзүн ачкан Лунара чоочуй ордунан турду.
Оюнда кайдамын дегендей ойлоп кетип, кайра өз бөлмөсүндө жатканын көрө өөх деп алды ичинен.
— Кечее эмнелер болуп кетти эле?
Көзүн ушалай кечееги жигит чапкан жаагын эстей сыпалап алды.
— Акмак десе.
Үйгө кантип келгенин да билбейт. Туш тарабы кечее чачып кеткен боюнча жыйлган эмес. Жашоосу түзүк адамдын жашоосу болбой калганына бир аэ убакыт болуп калган.
— Эмне кылып жатам?
Өзүнө -өэү суроо берип, кечееги жасаган кылыктарын, ашыгынын жүргөн кызынын чачын жулганын эстей, андан соң сүйгөнүнүн айткан жан чыдаткыс оор сөздөрүн эстей, көзүнө жаш келе түштү.
— Сендейлер курутту баарын деп жакка чапкан жигиттин сөзү алда канча ачуулуу болду.
— Ушунтип жашоо да болобу? Ким болдум мен өмүрдө?
Жанынан алып чыгып узун тамекисин түтөтө кыңылдап обон салып ырдап да,көз алдына бүтүн кордолгон өмүрү баары тартылып ыйлап да алды.
— Киммин мен бул өмүрдө? Бир байкуш орду жок бирөөмүн...
— Ооба же менин багаар көрөөрүм жок! Же менин атам-апам, эч кимим жок! Тиги келесоо да кетти. Андан көрө... Андан көрө коштошуу керек! Өмүр таттуу деп койушат анан. Кана таттуусу, эмнеси кызык?
Түтөткөн тамекисин таштай шалпайып ордунда отура берди.
Лунара үчүн бул нерсе күнүмдүк адатка айланып бараткан. Бирок ошентсе да өзүн түздөп жүрүүгө эрки жетпей канча баарын жаман адаттарын таштайын десе да, колунан келбей азаптала берчүү болду. Пайдасы жок сүйүү үчүн ичип алганына өзүн канча жолу соолукканда жемелеп, ал тургай жек көрүп алат. Бирок баары бир экинчи күнү кайра ошол абал.
—Мени кечинде ким алып келди үйгө?
Жүзүн даана көргөн эмес, бирок колуна так көтөрө бирөө алып келгенин элес -булас эсинде.
— Ким болсо да жакшы жигит экен. Азаматсын бей тааныш...
Өзүнчө ушул нерсеге болсо да ичи жылып, жаш баладай кубанып, кудуңдап алды.
********************************
Кечееги түн :
Лунараны өз унаасына көтөрүп отургузган жигит кызды узакка,тагыраагы өзү дайыма кыздарды кармоочу жайга алып жөнөгөн. Музаканы акырын койуп, өзү шаар ичи ойлуу бараткан жигиттин оюнда азыр эмнелер турганын Лунара ойлоп да койгон жок. Тек гана сүйлөгөн сөздөрү ушул болду.
— Мен сойку эмесмин. Мен жаман кыэ эмесмин. Денемди сатып иштебейм! Жаман кыз эмесмин.
Лунара оюнда ушуларды ойлосо керек. Тилине келген сөздүн баары ушул болду. Кайра -кайра кайталай сүйлөй берди.
Жигит унаасын шаардан сыртка чыгаарда жолдун чекесине токтото салды да кыэга үңүлдү.
Жаагына тиги жигиттин урганынан улам оозунун чекесине тийип жарылып канап да кеткен экен. Аны да билбей эч нерсе менен иши жок, буралган тармал чачтары жүзүнө түшүп, кирпиктери төгүлүп уктап жаткан.
Мына -мына, жигиттин колундагы курч бычагы бир эле шилтенсе кыз баарынан кутулчуудай ойлоп турду жигит.
— Ушундай супсулуу...
Жигиттин оюна ушул келди. Көздөрү, каштары төгүлүп аппак жүзүнө андан бетер көрк берип турган. Айрыкча мен тазамын деген сөздөр жигитти азыр эле ойлоп жаткан ойдон алыстатып жиберди.
Ооба канчалаган жаш кыздарды тиги курч бычактын мизинен өткөрдү эмеспи... Ошондо бир да жолу ичинде азыркыдай жылуу сезим болгон эмес эле. А азырчы? Эмне болгонун өэү да түшүнө бербей, акырын кайра унаасы менен шаар ичине кирип, кызды үйүнө алып кире жаткызып койуп чыгып кеткен.
Мунун баарын кыз эч нерсе билбей, сезбей таттуу уйкуда уктап жатты.
Ошол -ошол болду уйкудан эми ойгонгону.
*************
—Атаке мүмкүнбү?
Эшик тыкылдатып, анан кирген Рамис атасынап жооп күтүп туруп калды.
—Кел -кел жакшы болду.
— Аа менде сөзүңүз бар беле? Сизге тиги прокурор келген экен кирүүгө урусаат сурап жатат.
Рамис атасын бир карай, колу менен эшик тарапты көрсөттү.
—Макул кирсин.
Шыпылдай чыгып кеткен Рамис бөлмө оозунда күтүп турган прокурорду кириңиз дегендей ишара кылып, өзү ары карай жөнөп кете берди.
—Саламатсызбы?
—Саламатчылык. Келиңиз отуруңуз!
—Мени чакырган экенсиз, тынчылык элеби?
Тиги киши башкы прокурор болуп турса да, алдында отурган кишиге сылык, сыпаа сөз менен кайрылды.
-—Бар Кубат мырза! Бар.
Рамистин атасы Кубатты сынай карады.
—Эмне көйгөй экен?
—Көйгөй ушунда. Эртең Жолдошевдин соту ээ?Ошол сот залына алып бара жаткан убакта, Жолдошевдин көзүн тазалооңузду сураймын.
Тигинин көзү алая түштү. Үнүн мукактанып, араңдан суроо узатты.
—Жолдобу? Андай мүмкүн эмес! Кантип?
Буга тигинин жообу даяр эле.
—Эмнеге мүмкүн эмес, мүмкүн! Баары мүмкүн азыркы заманда.
Кол астыңызда бир канча кызматкер жоокерлер бар. Өзүңүз ишенгендери да бар. Жол дагы бир канча узагыраак. Шаардык сот округуна жеткизбей Жолдошевтин көзү тазалансын. Кол астыңызга ишенимдүү кызматкерлерди алыңыз. Аларга өлтүрүүнү,же менин жигиттериме жолтоо болбоосуна буйрук бериңиз. Ансыз деле сыртыңар эле мамлекеттин кийим болгону болбосо... баарыңар өзүңөр үчүн пайда көрүп жүргөн жансыңар... Бир эки жигит кызматымды так аткара алышса, мен аларды, да сизди да каттуу сыйламакмын.
Кубат мырза оозунан сөзү түшүп, каршылык көрсөтө албай, карышкыр алдында титиреген козудай унчукпай сыртка чыкты да жолуна түштү. Башка эч нерсе айта алмак эмес! Айтса эртең эле көзүн тазалап салуулары анык!
—Рамис кир!
Атасынын сөзүнөн улам Рамис шыпылдай ичкери кирип келди.
—Угуп жатам ата!
—Жигиттерди топто! Эртеңкиге жумуш бар.
—Макул ата!
Рамис сыртты көздөй чыгып кетти.
************
— Саламатсызбы?
Динара менен сылык учурашкан Сезим ичкери көздөй кирип эс учун билбей жаткан жаш кызды көздөй кирип кетти.
Динара да башын ийкей учурашып алды.
—Баары жакшы. Мени угуп жатасызбы, өзүңүздү кандай сезип калдыңыз?
Кыз көзүн араңдан ачып, эмнелер болуп жатканын билип, биле албай, жооп берүүгө алып келбей бийикти тиктей жата берди.
— Баары жакшыбы кызда?
Сезим чыгып бараткан соң артынан Динара кыздын абалын сурап алды.
— Ооба баары жакшы. Акырындап өзүнө келип жатат. Бирок азыр суроо берип талыктырып койбообуз керек. Дагы бир күндө жакшылана түшөт.
—Аха түшүндүр рахмат сизге.
Сезим Динарага ыраазы боло карап алып, колунан бекем кармай койду.
Дал ошол каруусуна ок тийген Динара ооруксуна көзүн чылк жума салды.
—Ой кечириңиз сизди оорутуп алдым окшойт байкабай?! Жараатыңыз кантти, жакшырып баратабы?
Шашкалактаган сезим Динарадан кечирим сурай, ал менен бирге ден соолугун сурап алды.
—Ооба баары жакшырып келе жатат.
—Ошондой эле болсун. Рахмат сизге. Кызды куткарып калганыңыз үчүн. Болбосо... Эхх көрдүңүз го. Башка бирөө келип тиги наристеге эмне кылганын? Үч уктасам түшүмдө көрбөгөн нерселер болууда.
Сезим башкача боло түшүп, жандандыруу бөлүмүндө жаткан Амантурдун кызын карап алды.
—Мейлиңиз сизге ишиңизге жеңилдик берсин.
Сезим кайра сөзүн бүтүрүп ары көздөй жөнөп кетти.
*************
Эшик шарак ачылып тынч ала-албай, ары бери басып жүргөн Амантурга аял үнүн өктөм чыгара кайрылды.
—Сага жолугушуу бар! Артыңды кара.
Амантур таңдана түштү.
—Ким ал?
—Ким болмок эле? Жанакы, күндө келип жүргөн. Эмне сени жактырып калганбы, күндө келет.
Болду жүр астыга.
Мүрүдөн түртө колу бутун кишендеген соң Амантурду күндө көрүшүүчү бөлмөгө алып барды. Чын эле Тинатин күтүп турган.
—Саламтсызбы?
Мунусунда Амантур баштагыдай унчукпай койбой акырын жооп берди.
— Саламатчылык!
-—Ойлонуп көрдүңүзбү мен айткан сунушту? Бизге бир гана чындык керек.
Тинатиндин сөздөрүндө бир гана үмүт оту бардай, Амантур ойлуу отурду да, андан соң үн катты.
—Менин кызымдын абалын айтыңызчы алдын?!
Тинатин калп айткысы келбеди. Бир чети жигитти аяп кетти.
—Макул Амантур! Мен жалган айта албайм сизге. Кызыңыз дале жандандыруу бөлүмүндө. Абалы оор. Кечириңиз оор болсо да айтуум керек. Жалган айта албайм! Сактап калуу мүмкүнчүлүгүбүз аз.
Амантурдун эриндери дирилдей,сөзгө келбей, көзүнөн аккан жаш жүзүнөн ылдый куюлуп, үстөл үстүнө таамп жатты.
— Эмне, ошончолук оорбу-оорбу ошончолук?
Колдору калтырап кетти.
—Өзүм күнөөлүүмүн баарына... Өзүм.
—Жок! Андай эмес. Баарына күнөөлүү ошолор! Аларды жоопко тартуубуз керек, эгер андай болбосо... Андай болбосо билесиз өзүңүз! Суранам аттары кимдер?
Амантурдан канчалык жооп күткөнү менен, дале үн чыккан жок.
—Мына-муну караңыз бул топурак сиздердин үй алдында эмес. Кыздын тырмак астынан табылды. Андан соң кагаздарда бут кийиминде да дал ушул баткактар. Ал тургай үйүңүздө да. Кызыңызды тапкан орунда.
Бул эмнени билдирет???... Бул деген кызды атайын бирөө катып отуруп, кордоп, андан соң бакчаңызга таштап салышкан качып кетүүгө үлгүргөн менен болгон эмес. Эмнеге түшүнбөйсүз?
Амантур башка, артык сөз угууга алы келбей башын мыкчый отура калды. Кантсин анан, бир ооз сөз айтса, тигилер эчак эле кызынын кай жерде экенин билишет. Мээсин чачырата атабыз деген сөздөрү кулагына жаңырат.
—Болду! Токтотуң! Ары жагын айтып кереги жок!!!
Тинатин телефонуа келген чалуудан улам ала койду.
—Сезим бош эмесмин, анан...
Ушул сөз менен тык токтой, алдында отурган Амантурду тиктей көзүнө жаш толуп кетти.
Мындай көз караштан Амантур да тынчый, эмне болуп кетти дегендей көзүн албай Тинатинди теше тиктеди.
Арткы жактан Сезимдин ыйламсыраган үнү ушул сөздү айткан эле.
—Кыздан айрылып калдык Тинатин...
Уландысы бар...
Айзирек Бектенова
КЛАСС БАСЫП ОЙ ПИКИР КАЛТЫРА КЕТИНИЗДЕР...
Присоединяйтесь к ОК, чтобы подписаться на группу и комментировать публикации.
Комментарии 2