Шакики Балхи айткандай: «Ибадатты татыктуу түрдө аткара алуу – бул, чеберчилик. Ал ачкачылык аркылуу жагымдуу ыракат тартуулайт».
Бул ачкачылык – заманбап медицинада да «диета» - деген аталышта чың ден соолуктуу болуунун биринчи шарты. Бул ачкачылыкка чыдоо кыйыныраак. Бул себептен улам эркти тарбиялоодо ачкачылыкты баштан кечирүүдөн башка таасирдүү нерсе жок. Эрк болсо – табигый жана напсилик каалоолорго каршы туруштук берүүнүн негизги шарттарынын бири. Азирети Мавляна бул тууралуу мындай дейт: «Адамдын чыныгы азыгы – Алланын нуру. Денени ашыкча азыктандыруу туура эмес. Адамдын негизги азыгы – Алланы сүйүү. Адамдар негизги рухий азыгын унутуп, дене азыгына берилип кеткени үчүн бактысыдыкка дуушар болуп, ач көз болуп калат. Ачкөздүгү себептүү жүзү кубарып, муунбашы калчылдап, жүрөгү тyрс-тyрс согот. Жер бетинин азыгы кайда да, түбөлүктүүлүктүн азыгы кайда?
Азирети Лукман уулуна минтип насаат кылчу: «Курсагың тойсо, ой-пикириң уктап калат. Акылмандык токтоп, дене мүчөлөрү ибадатка ыкшоо тартып калат.»...
Бир олуя минтип айтчу экен: «Түрлүү-түрлүү тамактар менен курсагын толтурган захидден Аллага калкаланам!»...
Айша апабыз (Алла андан ыраазы болсун): «Мелекут (рухтардын жана периштелердин ааламын) эшигин ачканга аракет кылгыла!» - дечү.
Андан:
- Эмне менен? – деп сурашат. Момундардын энеси минтип жооп берет:
- Ачкалык жана чаңкоо менен.
Алланын досу Махмуд Сами Рамазаноглу «Мукаррам инсан» аттуу китебинде аз тамактануу жана ачкачылыктын абдан маанилүү экенин төмөнкүчө баяндайт: Табыптардан:
- Дарынын эң жакшысы кайсы?
Даанышмандардан:
- Ибадатка көбүрөөк шыктандырган нерсе эмне?
Захиддерден:
- Аллага берилгендикти көбүрөөк толуктаган нерсе эмне?
Аалымдардан:
- Илимди окууда эң таасирдүү нерсе эмне?
Амирлерден:
Эң даамдуу тамак эмне? – деп сурашса, баары тең:
- Аз тамактануу! - деп жооп беришкен экен. Анткени аз жеште, айрыкча ачкалык менен орозодо он жакшы нерсе бар:
1-Ачкалыкта жүрөк таза, эстутум күчтүү болот; ал эми токтукта болсо акмактык, унутчаактык көбүрөөк болот.
2-Ачкалыкта жүрөк сергек болот; дуба жана ибадаттардан береке-ыракат алса болот. Токтукта болсо жүрөк катуу болот да ибадаттан ыракат пайда болбой калат.
3-Ачкалыкта көңүл жумшак, кичи пейил; токтукта болсо текеберлик, менменсинүү жана мактаныч көбүрөөк болот.
4-Ачкалыкта кедейлер жана карды ачтар эске келет. Токтукта алар эске келбейт, унутулат.
5-Ачкалыкта напсилик арзуулар ооздукталат. Токтукта болсо жамандыкка гана буйруп турган напси күчтөнүп-күүлөнөт.
6-Ачкалыкта дене сергек болот. Токтукта болсо ыкшоо тартып, кайдыгерлик басат.
7-Ачкалыкта ибадат кылууну улантуу жеңил. Токтукта жалкоолук, ныксыроо болот.
8-Ачкалыкта ден-соолук чың болот, ооруу жоюлат. Токтукта болсо дене чарчап, ооруйт.
9-Ачкалыкта дене куштай жеңил болот. Токтукта болсо оордук, бошоңкулук болот.
10-Ачкалыкта кайыр-садага берүү каалоосу пайда болот. Бул болсо пендени Кыямат күнүнүн коркунучтуу ысыгында серүүн көлөкөгө ээ кылат. Токтукта болсо сараңдык, ысырапкордук пайда болуп, пендени жексен кылат. Башкача айтканда, токтук напсилик арзууларды ойготуп козгосо, ачкалык жандүйнөнүн жөндөмдөрүн күчтөндүрөт.
Жыйнтыктап айтканда, орозонун жогоруда айтылган бардык пайдаларын камтыган таризде төмөнкүдөй хадис аитылган:
«Орозо кармагыла, ден-соолукта болгула.» (Табараний)
Ачкалык аркылуу жеткен материалдык-рухий соолук менен жакшылыктарга ишарат кылган эң күчтүү далил – Алла Тааланын улуу пайгамбарларына колдонгон кынтыксыздыкка жеткизүүчү ыкмалардын ичинде орозого бөтөнчө көңүл буруусу. Арийне, пайгамбарлар пайгамбарлыктын берекесин орозо кармоо менен башташкан, кемелдиктин туу чокусуна жеткен соң белгилүү мөөнөткө адамзат ааламынан алыстап, бөтөнчө шык-жөндөмдөргө ээ болушкан. Ушинтип жан-дүйнөлөрү, сезимдери вахийге толуп ашкан.
Бул жолдо: Сина тоосунун эң барктуу пайгамбары азирети Муса (алейхиссалам) Тоорат келип түшкүчө кырк күн, кырк түн ачка жана суусуз калган. Сайр тоосунун ыйык пайгамбары азирети Иса (алейхиссалам) да Инжилден алгачкы сөздү укканга чейин кырк күн, кырк түн эч нерсе жеп-ичкен эмес. Азирети Мухаммед (саллаллоху алейхи васаллам) дагы Куран түшөрдөн мурда толук бир ай Меккеге жакын Хира үңкүрүндө жалгыз калып, түрдүү ибадаттарды кылган. Акыры Жабраиил периштенин үнү аркылуу Алланын берекелүү нуру жан-дүйнөсүнө толо баштаган. Бул чындыктар орозонун чыныгы максаты жана пайдасы руханий экенин көрсөтөт. Андыктан орозо ибадат катары бир гана ошол максатта кармалуусу керек. Анын материалдык пайдалары максат кылынса, орозо ибадат болуудан чыгып калат. Тактап айтсак, орозо кармаганда диета кармоону, арыктоону максат кылбообуз керек. Мындай түрдөгү орозолордо Алланын ыраазылыгы болуусу мүмкүн эмес.
Дене кыймылдарынын пайдасын көздөп же кайдыгер, ыкшоо тарткан жүрөк менен окулган намаздар да ушундай. Ибадаттар бир гана Алланын ыраазылыгына ээ болууну максат кылуу менен аткарылат. Бул максаттын ишке ашуусу үчүн жүрөктүн жогорку деңгээлге чыгуусу, чийкиликтен кутулуп, бышып жетилүүсу зарыл. Ыйык Рамазанда азирети Пайгамбарыбыз (саллаллоху алейхи васаллам) берген сунуштарынын ичинен кээ бир негиздерге көңүл буруу керек:
А. Шахадат келмеси;
Б. Тобо жана зикир;
В. Беиишке ээ болуу үчүн көбүрөөк жакшы амал кылуу;
Г. Тозоктун отунан кутулуу үчүн арамдан, макүрөөдөн сактануу;
Д. Мүмкүнчүлүккө жараша көбүрөөк садага-кайрымдуулук кылуу, жүрөгү муңдуу кишилердин батасын алуу;
Ж. Орозо туткандарга иптардык тамак берүү ж.б.....
Жараткан Алла Таала бул дүйнөлүк жашоону биз үчүн Ыйык Рамазан кылып, Кыямат таңын бизге чыныгы майрам таңы кылсын!
Ыйман желеси
Muftiyat.kg/ 10-июнь/ Кыргызстан Мусулмандарынын Дин Башкармалыгынын Аппарат жетекчиси жана Аалымдар Кеңешинин төрагасынын орун басары Абибилла ажы Кадырбердиев Өзбекстан Республикасынын Ташкент шаарында өткөн «Рамазан айынын башталышын жана Орозо, Курман айт күндөрүн тактоо» темасынын алкагында Өзбекстан Мусулмандарынын Дин Башкармалыгы тарабынан уюштурулган тегерек столго катышты.
...Присоединяйтесь к ОК, чтобы посмотреть больше фото, видео и найти новых друзей.
Комментарии 3