Ерак 1921 елны, Идел һәм Урал буйларында КАРА АЧЛЫК хөкем сөргән мәлдә, күчеп китергә уңай урын эзли башлаган ир-ат АКЪЯУЛДА.
Тирә якта кая карама - УРМАН! Ун чакрым китсәң дә көньякка, егерме чакрым юл адымласаң да шул таба.
АКЪЯУЛ, искечә ЫК АВЫЛ - әлеге Татарстан җирләреннән, ЫК елгасы буеннан килеп урнашкан тарихи ЫК СӘИТ - Аксәит авылы пөчинкәсе...
- Күчегез! Урман тазартып, сөреп иген үстерерлек басу әзерләү бик авыр булса да, күчегез! Яңа эшкәрткән җир күп уңыш бирер балалар бәхетенә...- Аксакаллар ризалыгы шулай яңгыраган.
ӨЧ КЕШЕ - өч ир-ат, өч гаилә башлыгы догалар кылып изге юлга чыккан. Яңа урынның бар уңайлыкларын һәм уңайсызлыкларын барларга, яңа тормыш корырга.
- Авылыбызны ни дип әйтемлик соң? Гел ӨЧ КОШ оча баш өстебездә әлегә. ӨЧ КЕШЕне ӨЧ КОШ әйдәләгәндәй сыман...
Соңрак авылым халык телендә әйтемгә уңай ӨШКЕШкә әйләнгән.
Өч гаилә уңышлы гына гомер сөрә башлаган төбәккә башкалар да күпләп, уңдырышлы җирләргә зур өметләр баглап күчеп килә.
Кирәкле КӘГАЗЬ, ВӘСИКА (документ) юллап Бөре каласына барып җиткән авылым ирләре.
- Тәтешле якларында күп авыллар "Ш" хәрефле... КОДАШ, БӘДРӘШ, ГӘРӘБАШ, ШУЛГАН, КӘРДӘГҮШ... Әллә сез башкачарак исемлисезме соң?
- БЕРЕНЧЕ ЯҢЫ АВЫЛ ул безнең төп АКЪЯУЛДАН...
БЕРЕНЧЕ ЯНАУЛ... БЕРЕНЧЕ ЯҢЫ АВЫЛ...
Авылым халык телендә ӨШКЕШ.
Дүрт буалы иде инде алтмышынчы еллар уртасында, мин, Фируза, үземне белә башлаганда... Үстергән каз-үрдәкне көзләрен кырыклап кына саный иде әти-әниләр...
Буа-күлләренә озак яңгырлардан соң Әри елгасыннан акчарлаклар очып менә. Буа сулары болгануыннан тизрәк тына - балык тотарга кошларга уңай шул мәл.
Урманы гына ни тора тирә-ягында! - Кура җиләк, карлыган, гөмбә, читләвек байлыгы!
Мунчаларга иллешәр пар июль ае каен яфракларын мәтрүшкә кушып хушлата уңганнан да уңган хуҗабикәләр...
Шул ук хатын-кыз үзләре бәйләгән, Ырымбур шәлләреннән дә калышмаган мамык шәлләре белән дан тота иде тирә-якта җитмешенче, сиксәненче еллар чорында.
Кышкы кырпак кар иртәләрен куян, төлке эзләре белән чобарланган була...
Таңда кошлар сайравы уята үзеңне җәйләрен!
Ялан тәпиле бала чагымда көненә әллә ничә бал кортына гына баса идем үзем ялгыш яшел чирәмдә...
ТУГАН ЯГЫМ БАЛЫ - дөньяда иң яхшысы! ПАРИЖда урын алган ЭТАЛОННАР МУЗЕЕ түрендә БАШКОРТ ҖИРЕ БАЛЫ! ЮКӘ БАЛЫ!
Бала чагымның, яшьлегемнең гармунчылары кичләрен онытылмас моңнар бүләк итә иде... Халык театры спектакльләре хәтерем түрендә...
Әниемнең искиткеч көчле тавыш белән башкарган башкорт-татар халык җырларын үзем дә юксынып кабатлыйм:
"ОЗАТА БАРМА, ИРКӘМ, ОЗАТА БАРМА... ОЛЫ ЮЛ БИТ, БӘЛКИ АДАШМАМ..."
Авылым нефть өстендә - КАРА АЛТЫН өстендә утыра... УФА - ПЕРМЬ трассасындагы барча юлчыларны ЗИЯРАТка җитәрәк дистәләгән качалкалар белән горурланып, әмма өй мичләренә һәм мунча учакларына әлеге мәлдә, егерме беренче гасыр мәлендә дә утын ягып каршылый... Озатып кала...
Һәрбер гаилә кемне дә булса Бөек Ватан сугышына озаткан. Күпләр яу кырыннан кайтмаган...
* * *
Нинди генә битләр язылса да ӨШКЕШем тарихына, зурая бара үзе... Яңа йортлар да пәйда була. Дүртенче урамы барлыкка килде күптән түгел.
Яшьләр арасында чит якларда бәхет эзләмәгәннәре дә хәтсез хәзер.
Китсә китә акча эзләп авылдашларым чит якларга... Мәҗбүрлектән китә... Вакытлыча!
Кире кайтырга китә...
Таза-исәнлек белән кабат басырга ӨШКЕШем урамнарына...
Кабат кочырга бала-чагасын... Кабат зурларга ата-анасын...
Присоединяйтесь к ОК, чтобы посмотреть больше фото, видео и найти новых друзей.
Комментарии 24