Ошентип Элбек менен Наристе күндө бирге пол жуушат, Наристе кызыктын баарын сүйлөп берет, Элбектин бар жашоосу ошол болуп калды.
Бир күнү Элбек Наристеге бара жатса Нияз чалып калдыда тез келишин айтты.
Элбек дароо жетип бардыда жагдайды толук түшүндү. Нияз экөө бир байдын үйүнө уурулука киришти. Акырын тинтүүгө өтүштү. Элбек акырын суроо салып:
-эй, сен эмне издеп жатасың?
-документтерди.
-эмнеге?
-кыскасы мындай дос, бул үй жогорку кеңештин депутатынын үйү, биздин башчынын кылмыш иштерин билип калыптыр. Балдар тергөө жактын документтерин карап табышкан жок, демек ал үйдө болуш керек.
-аа түшүнүктүү досум,могул документ эмес беле?
-аа дал ушул,ооба ушул.
-өзүң эле бүтүрчүү иш турбайбы?
-ооба, сенида иштеп калсын деп жатпаймбы.
-акчалары кайда болду экен.
-кел бат баттан издей калалы.
-таптым, таптым мына бол эми кеттик.
Алар акча менен документти алып сыртка чыгаары менен төрт жигит келип калды. Ниязда Элбек да муштун ыгын билген балдар эле. Экөө төртөөнү бат эле жайгарып чыгып кетишти. Унаада баратышат. Нияз унааны айдап баратып:
-рахмат сага.
-эмне? Эмне үчүн?
-чынын айтсам сен мага устат сыяктуусуң.
-ии неболуп кетти дос?
-жолумду таппай калганда сен мага жардамга келдиң. Чынында эми ушинтип жүрүп өлүп кетемби деп ойлодум эле.
-антпечи дос, мен деле адашып жүргөндө Берен менен Мажит тоноп кетебиз деп келип ошол бойдон мени менен калып калышкан. Жок, мен алар менен калып калдым.
-эсиңдеби алгач ирээт экөөбүз бет келгенде. Ошондо Берен сумкамды урдап кеткенде, аны кармап алсам сен келип экөөбүз мушташып кеткенбиз.
-ахаха, ушул күнгө чейин сендей күчтүү атаандашты көрбөдүм эле.
-мендагы сенчелик тез кыймылдаган жигиттти көргөн эмесмин.
-болдучу дос, ошондо сени урганыма азыр уялам.
-менда уялам бирок сен эркектик кылгансың,досторуң менен көптөп салсаңда болмок.
-жоок дос, анда иттерче болуп калбайбы. Ээ токтот, мен ушул жерден түшүп калам.
-ким,Наристеге жолугасыңбы?
-сен кайдан билесиң аны?
-ээ досум, сага бирдеке болбосун деп анча-мынча күзөтүп турам.
-аа рахмат ,акча барбы берейинби?
-жок дос бар акча.
-мейли жакшы бар.
Элбек унаадан түшүп калды. Кафеде дагы эле адамдар бар экенин көрүп акырын кирип барды. Наристе жетишпей иштеп жүрөт.
-Кандайсың? Эмне жаба элексиң?
-кээбирде ушундай көпкө чейин отуруп калышат.
-неге?
-шефтин досторуда.
-аа, кел мен жардамдашайын.
Экөө ошентип чогуу иштешти. Кафени жууп тазалап болушкан соң чарчап отуруп калышты.Элбек:
-охх, курсак ачтыго.
-ооба.
-жүр батырак чыгып тамак жейли.
-жоок, андан көрө үйгө баралы.
-жок дейм сен эмне жейсиң?
-мм мен тамак тандабайм.
-жок эмне жагат өзү?
-мм мага баарынанда лагман жагат.
Элбек дароо апасын эстей кетти. Ардайым Элбеке лагман жасап өзүда жактырып жейт болчу.
-а сиз эмне жейсиз?
-мен... көптөн бери лагман жей элекмин, жүр сага шерик болоюн макулбу?
-макул, туруңуз кеттик.
Элбек сыртта ойлуу гана айга көз салды.
Наристе эшиктерди жаап чыгып:
-эмне ойлонуп калдыңыз кеттикби? Деп колтуктап алды.
-мм кеттик, Наристе апамды эстетип жибердиң.
-кандайча?
-менин апам өтүп кеткен, ал мага ардайым лагман жасап берчүү эле.
-иий, атаңыз барбы?
-жок, атам жок... чынын айтсам досторум анан сен эле барсың.
-кайгырбаңыз, мен сизге кайгырууга жол бербейм. Сиз ардайым күлүп жүрүшүңүз керек. Ии баса билесизби сиз мага аябай айбаттуу, көп нерседен корко бербеген, кыскасын айтканда тиги көчө балдарынан коркпогондой сезилесиз. Балким сиз жалгыз арстандырсыз, алдына эчкимди чыгарбаган.
-эмнелерди эле ойлоп жатасың, азыр курсакты ойлош керек.
-эми айттым койдумда...
Экөө лагман жеп адаттагыдай Элбек аны узатып коюп үйгө барды. Барса жигиттер ачка отурат:
-ээ досторум эмне болду силерге?
Берен:
-бүгүн базарга журналисттер келип жумуш болгон жок.
-анан?
-милицияларда бүгүнчө иштебей тургула деп айтышты.
-мм, ошондо бүгүн курсак ач турбайбы ээ, мына Мажит, Артур дүөнгө барып келгилечи.
Мажит:
-охоо бул акчаны каяктан алдың?
-Нияз менен чогуу уурулук кылдык.
-охо, биз азыр жегенге бирдемке алып келели ээ, эмне ичели?
--------- --------- --------- ---------- ------------ ---------------
Элбек эрте менен уйкудан турса балдар жок, бир эле Берен отурат.
-Берен балдар кана?
-ишке кетишти.
-аа.
-Элбек?
-оу досум.
-Нияз бизге кошулсада сен аны менен аябай жакын болуп кеттиң?
-эмне дегени турасың?
-Наристеда жакында эле пайда болду...
-аны менен да жакын болуп кеттиң демекчисиңби?
-ооба...
-Берен мени туура түшүн, мен каалаган адамым менен жакын болом.
-Элбек мен сага башкача түшүндүрөйүн дегем.
-кандай башкача?
-мен сага жакын дос болгум келет.
-ансыз деле жакынсын.
- ошондойбу?
-албетте...
-болгону акыркы күндөрү алыстап бараткандайсың.
-досум турмуш ар кандай болот экен, жакын дос болом десең мени түшүн деп айтаар элем.
-мм...
Элбек жуунуп-таранып алып кайра кафеге баратты. Кафеге жетээрде көчө балдары чыга келишти.
-оо Элбек байке кандайсыз?
-ээ общий-общий. Баарыңар менен саламдаштым. Эмне кылып жүрөсүңөр бул жакта?
Аларды караган Мансур деген бала эле:
-тиги райондун балдары биздин балдарды уруп койгон экен.
-ээ, бирдеке болсо чалып койгула макулбу?
-ооба Элбек байке.
Балдар Элбекти тегеректеп алган болчу. Наристе аларды терезеден көрүп, Элбекти уруп жатат деген ой менен жумушун таштап чуркап чыгып:
-Элбек байке!!! Тийбегиле ага! Деп чырылдап келатты.
Балдар эмне кылаарын билбей калды.
Элбек дароо жата калып:
-калп эле тепкилеп койгула эми.
Балдар калп эле уруп тепкилегендей буттарын жаңсап жатышты. Наристе чуркап жетип келди. Мансур билип калбасын деп Элбекти тумшуктан ары оодара тээп салды. Наристе балдарды бир түртүп Элбекти кучактап отура калып ыйлап, жалынып:
-суранам, урбагыла, урбагыла суранам! Балдар суранам силерден.
Элбек Наристенин ыйын көрүп дароо ордунан туруп бекем кучактап алдыда:
-болду Наристе, болду. Ыйлаба, өзүңө кел.
Наристе Элбекти бекем кучактап төгүлүп ыйлап:
-суранам силерден урбагылачы.
Жигиттер эмне кылаарын билбей калды. Элбек Наристени тургузуп :
-Наристе ыйлаба бул жөн эле тамаша болчу, ыйлаба мына мен эсен соомун.
Наристе бир аазга токтонуп, ый аралаш:
-эмне тамаша болчу? Мен сизден күткөн эмесмин деп үйүн көздөй кетип калды. Элбектин мурдунан кан тамчылап Мансурга жаактан ары бир бастыда:
-Мансур, тиги кафени жууп тазалап коюп кеткиле уктуңарбы? Силер менен анан сүйлөшөм.
Элбек Наристенин артынан чуркап жетип, колунан тартып өзүнө караттыда:
-Наристе чын айтам, мени туура түшүн. Кечир.
Наристе карабастан кете берди. Элбек ага карап туруп жерге башын салып отуруп калды. Өзүнчө кайгырып кейип турду. Көп өтпөй кайсы бир адам жүз арчуусун сунат, акырын караса Наристе:
-мурдуңузду арчып алыңыз.
Элбек дароо туруп:
-Наристе суранам...
-мурдуңузду арчыңыз анан сүйлөйсүз.
Элбек мурдун арчып:
-болдубу?
-бериңчи жүз арчууну. Эптеп мурдун арчый албайт.
Наристе анын канын аарчып туруп:
-мм эмнеге жалган айттыңыз?
-эми, сага жакшы бала болуп көрүнгүм келген.
-хм...
-эй тарынбачы.
-кетиңиз.
-сенчи?
-мен кафени жаап кетем деп кафеге кетип калды. Элбек артынан бара жатты. Наристе кафенин ичиндеги балдарды көрүп чуркап кирип кетти. Элбек артынан барса көчө балдары чыгып келатыптыр.
Элбек:
-эй эмне бүттүңөрбү?
Мансур:
-ооба братан тап-таза кылып жууп койдук.
-мм рахмат, мындай жигиттер, кыскасы күн сайын саат он бирде келип кафени жууп тазалап кетесиңер түшүндүңөрбү?
Мансур:
-коюңузчу братан.
-эй жигит, эмне унутуп калдыңбы? Мен силерди канча балээден сактаганым ушул бир пол жууганга жетпей калды беле? Жетпей калса бара бергиле.
-коюңузчу братан, сиз айтпасаңызда күндө келип жууп турабыз.
-ыы ошентсең Мансур.
-ошо биз баралы анда.
-эмне акча барбы?
-братан жок болуп жатты эле.
-Мансур мен сенден акча алайын деп сураган жокмун,берейин деп сурап жатам.
-аа жок братан жетишет.
-ме балдар менен отуруп койгула, бирок акырын макулбу?
-канча бул жерде?
-бергенди ала бербейсиңби?
-макул чоң рахмат. Кеттик жигиттер.
Наристе менен Элбек кафеге кирип отурушту. Наристе негедир дагы эле капалуудай Элбек акырын кучагына тартып, кучактап отуруп:
-Наристе?
-ооу?
-капа болбодуңбу?
-жоок, жакшы эле.
-эмнеге ыйладың?
-билбейм.
-сен ыйласаң мен коркуп кеттим.
-мм, чынын айтсам сизди жоготуп алуудан корктум.
-эмнеге?
-анткени сиз уурусуз.
Элбектин көздөрү жана түштү:
-эмне ууру?
-ооба.
-кандай ууру? Сен кайдан билесиң?
-өзүңүз көрсөтпөдүңүзбү?
-түшүнбөдүм.
-мм кандай десем сиз менин жүрөгүмдү уурдап алдыңыз, жок уурдап алгансыз.
Элбек өзүнө келип, жылмайып:
-мм ошондо кандай болуп калды?
-эми сизди жүрөгүмдүн уурусу дейм.
-ахаха, ооба... ооба мен.... жүрөгүңдүн уурусумун. Менин кызым болосуңбу?
-мм ойлонуп көрөм.
-эмне?
-ойлонуп көрөм...
-ойлонсоң деле макул болосуңда.
-кайдан билдиңиз?
-анткени жүрөгүңдү уурдап алганмын.
-аахахихи, макул, мен макулмун.
-эмнеге макулсуң?
-сиздин кызыңыз болгонго.
Элбек аныда бекем кучактап:
-сени сүйөм....
--------- --------- ----------- ------------------------ --------------
Күндөр ого бетер кызыктуу өтө баштады. Күнүгө балдар келип полду жууп коюшат, Элбек менен Наристе көчө айланганы чыгып кетишет. Бир күнү Наристе эс алууга чыгып ошол күнүн Элбеке арнады. Элбек балдарын уюштуруп үйүнө Наристени алып келди. Наристеге Элбектин достору аябай жакты. Чогуу ырдашты, күлүштү, андан соң кечинде клубка барышты. Клубда Мажит тост сүйлөп жатканда Элбеке смс келди. Элбек акырын ачып эчкимге көрсөтпөй смске көз салды:
-Элбек бул жерде азыр атышуу болуп кетиши мүмкүн досум, тез чыгып кеткиле. Бул мен Нияз...
Элбек дароо досторун, Наристени алып чыгып кетти.
Жолдо Наристе менен Элбек сүйлөшүп баратышат:
-Элбек байке мен сизге суроо берейинби?
-кандай суроо?
-эми берейинби же жокбу?
-бер.
-мм, сизге эгер эки тандоо койсо мекенди сүйөсүңбү же Наристениби десе кайсы бирин тандамаксыз?
-мм, мен... сени тандамакмын.
-а мен мекенди тандамакмын.
-эмнеге менчи?
-Мекенибиз жок болсо экөөбүздүн сүйүү эчтеке болбой калат. Башкача айтканда башкалар басып алышы мүмкүн. Анан дагы, Мекенде эл бар, жер бар. Ошол элдин арасында эл болуп турган сизда барсыз.
-мм... таң калтырдың Наристе, байкашымча мекенге болгон сүйүүң чексиз.
-эмнеге?
-акыркы күндөрү мекен жөнүндө,келечек жөнүндө көп айта баштадың.
-ооба, сизге дагы бир суроо?
-бере кой.
-Кыргызстан өнүгүшүнө ишенесизби?
-жок.
-эмнеге ойлонбой туруп жооп берип салдыңыз?
-ойлоно турган нерсе эмеско.
-адашасыз, Кыргызстан сөзсүз түрдө өнүгөт.
-кантип? Кантип өнүкмөк эле, өзү карызга батып, корупцияга малынып турса.
-биз биринчи ниетти тууралашыбыз керек, ниетибиз ак болсо ишибиз так болот. Мекен өнүкпөйт деген нерсени алып таштап, буйруса Кыргызстан дүйнөдөгү эң өнүккөн өлкөгө айланат деш керекбиз, деп гана тим болбостон биз ага ишенишибиз керек.
-сенден мындай сөздөр чыгат деп күтпөгөм чынында.
-хм, эми айтыңызчы мени сүйөсүзбү же мекендиби?
-мекенди.
Наристе ага аябай ыраазы болуп карадыда:
-менда бир кезде Кыргызстан өнүкпөйт деп жүрчүмүн, а бирок бир акын, жазуучу жигит Кыргызстан өнүгөт, өнүгөт, өнүксүн деп ниет кылалы деп айтканынан аябай таасир алган элем. Ошондон кийин бардык досторумдун ниетин оңдогонго кириштим. Эми сиздин ниетиңизди оңдодум, мекенди сүйүүгө үндөдүм. Сизда башкаларга айтыңыз макулбу?
-мм макул жаным.
-Элбек байке?
-ооу?
-мени качан далыңызга көтөрөсүз?
-азырда кел, кана учкашчы?
-ахаха сиз эмнее ат белеңиз учкашчуудай.
-ээ отура берчи эми.
-оопа! Ахаха.
-отурдуңбу жакшылап,кеттик. Наристе мага өзүң жөнүндө качан айтып бересиң?
-мм, кандай десем. Мен беш бир тууганмын, атам бай киши, бирок башка аялды ээрчип кеткен. Үйдө мен эн чоңумун. Ини-синдилерим атам менен калышкан. Мен апамды кыя албай койдум. Жалгыз таштай албай койдум. Апам дары менен жашайт. Иштеген акчам апам үчүн. Апамды карап жүрүп элден артта калбайын деп гезиттерди, китептерди окуп, адамдар менен сүйлөшүп турчумун. Сиз жашоомдо пайда болгондон бери менин гезитимдагы, китебимдагы, сүйлөшө турган адамымдагы сиз болуп калдыңыз. Сизге аябай көнүп алыптырмын, жумушка бараарым менен качан он бир болот деп күтөм.
-менинда жашоом сен болуп калдың, сени менен жолуккандан бери жашоого болгон көз карашым өзгөрдү. Мен апамдан айрылгандан бери, мен үчүн мээримдүү адам деген жок болгон эле. Апамдан башка эчкимден жакшы сөз уккан эмесмин. Бирөө мен үчүн күйүгүп ыйлаган эмес. Сен ыйладың. Балдардан урбагыла деп сурандың. Билесиңби, мен жаман жолдо арам жолдо жүргөн баламыны.
Наристе аны бекем кучактадыда:
-ошол жаман жолго, жаман шайтанга айтып коюңуз мен сизди аларга бербейм. Мен сиз менен түбөлүк бир болгум келет. Сиз мени куткарып калганыңызда эле сизди мага атайын тагдыр жолуктурганын билгенмин. Ага ишенбей күнүгө сизди терезеден аңдып турдум. Сиз мени бир ай бою жол карап күттүңүз. Ошол мен сизге жолуккан күн сизди акыркы жолу күттүрүшүм эле, ушул күнүда күтсө мен ага сөзсүз жолугам, сезимдеримди ачык айтам дечүү элем.
-хм, ххеехе, ошол күнү мен сени акыркы жолу күтүп жаткан элем. Болбосо үмүтүм үзүп кетебермекмин. А баса, мен ошол күнү сени куткарганым себеби, сен менин апам аябай окшошсуң.
-ээ?
-ооба.
-болбосо эмне куткарбайт белеңиз?
-балким... сага тийишкен балдар ошол Берен, Мажит, Артур.
-мм бүгүн аларга жолукканда эле тааныгам силерди.
-анан эмнеге үн каткан жоксуң.
-ээ өттү-кеттиго. Билесизби мен сизди биринчи каяктан көргөм.
-каяктан?
-столбадан.
-кандай?
-издөө салабыз деп сиздин сүрөтүңүздү илип коюкшан болчу билесизби?
-ооба, анан? Анан эмне болду?
- окусам, чөнтөк уурусу деп жазылып туруптур. Сиздин сүрөттү алдымда үйгө алпарып кечке карап отурдум. Негедир мага абдан жагып турдуңуз. Чөнтөк уурусу дегенди өчүрүп “жүрөгүмдүн уурусу” деп жазып алганмын.
-азыр барбы ошол сүрөт?
-ооба менен бөлмөмдө илинип турат.
-ахаха, мени абдан таң калтырасын. Анан неге чөнтөк уурусу менен сүйлөшүп жатасың? Коркпойсуңбу анан?
-жок, мага сиздей балдар жагат. Адам өзүн оңдоп туура жолго түшсө болот. Мен ишенем, сиз бир күнү элдин керегине жаган эр азамат болуп чыга келесиз.
-менби?
-сиз болбогондо ким? Билесизби биз жаштар Кыргызстан өнүгүшүнө ар тараптан салым кошушуубуз керек.
-кыздар дагыбы?
-ооба...
-силер кантип салым кошосуңар, эртең эле күйөөгө чыгып кетсеңер?
-күйөөгө чыксак үйдө отуруп калабыз ал туура бирок биз жолдошторубузду элдин уулу болууга үндөшүбүз керек, ананда балдарызды патриот кылып өстүрүшүбүз абзел.
-сөздөрүң укмуш, эртең көчө балдарына сабак өтпөсөмбү.
Элбек Наристени узатып коюп үйгө баратты. Нияз чалып калды:
-Ало Элбек! Мени балдар кубалап баратат, жардам!
-каердесиң!?
--------- ----------------- -------------------- ---------------
Элбек таксиге отуруп жетип барды. Ниязды балдар колдорун кармап, кайрып алып бирөөсү сүйлөп жатыптыр. Элбек эмне кылаарын билбей акырын бет кабын алып алардын артынан байкатпай басып бардыда:
-колун катуу кайрып салыпсыңар байкушка боорум ооруп кетти.
Балдардын бирөөсү:
-сен кимсиң?
Элбек Ниязды кармап турган баланы оодара тээп Ниязы бошотту. Экөөлөп мушташып Элбек Ниязга жол ачып:
-кач! Кач!
Нияз качып жөнөдү. Артынан Элбек качып бара жатты. Нияздын шайы кетип калган болчу. Элбек атайлап Ниязды качырып жибердида досун коргоо үчүн эч кайда качпай балдардын алдын тосуп мушташа кетти. Нияз Берендерге да чалган болчу. Элбектин шаштысы кетип жеңиле баштаганда Берендер таяктары менен жетип келиштида балдарды сабап Элбекти алып чыгып кетишти.
-------- ------------- ----- ---------------
Элбек көгөргөн көзүн кармалап:
-Нияз жакшы элесиңби сен?
-ооба дос, жакшы эле.
-айтчы эми эмне болду эле өзү.
-кыскасы дос, өткөндө документ урдаганы киргенде төрт бала келип калбады беле.
-ии?
-ошолор өч алганы келиптир.
-сенин командаң бар эмес беле алар эмне болду?
-чынын айтсам, аларды аралаштыргым келбеди.
-эмнеге?
-алар бизге окшоп мушташпайт, дароо эле атып салышат.
-ушу сен бала тажата турган болдуң, кече күнү клубтада атышуу болот деп смс жаздың.
-силерге кыжаалат болдум, чын эле атышуу болуп кете жаздады.
-ке жүр тур.
-каяка?
-ошол клубдун жетекчилигин бүгүн сабабасам атымды башка коём.
-чынбы?
-кеттикби?
-кеттик, жигиттер силер эс ала бергиле.
----- --------- ------------ --------------
Нияз менен Элбек туура эле жетекчилике кирип барыштыда тополоң чыгарып, өчүн алып чыгып кетишти.
Экөө тең жыргап алышты. Нияз аны башка жерге алып барып:
-досум бүгүн сен үчүн ичем. Жүр качантан бери чер жазып сүйлөшө элекбиз.
Элбек макул болуп барды. Нияз арактан куюп тост айта баштады:
-досум, бул дүйнөгө бир келебиз. Бир келгенге жараша жыргап, ичип, тоюп каалагандай жашап алышыбыз керек.
Элбек дароо Наристенин сөзүн эстеди:
-билесизби бул дүйнөгө бир келебиз, бир келгенге жараша татыктуу жашап өтүшүбүз керек . Бул дүйнөдө жамандык кылганыбыз үчүн кийин кантип жооп беребиз. Андан көрө жакшылык кылып, ыймандуу жашап өтсөк буйруса бараарыбыз бейиш болот.
Нияз сөзүн улай:
-бир таныш дос бала бар, мечитте жаш болсода имамдык кылат. Ошол айт, оңол, бүгүн бейишиңди кур дейт. Дос менин сага айтпаган бир сырым, мен көп адамды атып койдум, бирок алар жаман адамдар болчу. Мен адам өлтүрүп кантип бейишимди курам? Кантип тозоктон качам. Мен күнөө кылсамда, кылбасамда баарибир тозоко барам сенда мени менен барасың дос. Анткени сенда ушул жолдосуң.
Элбек Наристенин сөзүн дагы эстеди.
-сизда жакшы адам болуңуз, жакшылыка өзүңүздү баштаңыз.
-кантип? Мен уурулук кылып, адамдарды сыздатып жүрсөм кантип жакшы адам болом?
-тообо кылыңыз, келме келтириңин, гусул алыңыз, намазга барыңыз, адамдарды жакшылыка чакырыңыз. Билесизби бул ар бир адамдын колунан келет, болгону бизди алдап жаткан напси анан шайтан деген жамандар бар.
-Наристе мен канча аракет кылбайын барибир тозоко барам, үмүтүм эчаак үзүлгөн.
-жок! Бир гана шайтандын үмүтү жок, калган баарынын үмүтү бар. Үмүттү өчүрбөңүз.
-эгер мен жакшы жолго түшсөм Аллах кечиреби?
-кантип кечирбейт? Кантип кечирбейт айтыңызчы мага.
-мм мен билбейм...
-билесизби Алла ушунчалык мээримдүү, ал бизди кечирет, анткени Ал кечиргенди аябай жакшы көрөт.
-мм бир күн көрөсүң, менда жакшы, ыймандуу бала болуп чыга келем.
-качаан?
-бир күнүда.
-эй бүгүн болбосо качан, бүгүн баштаңыз. Бүгүнда эмес азыр башташыңыз керек.
Комментарии 223