10-бет
Капырай де, үйүбүздө билгизбей жүрүппү?- Эмне кылабыз, өздөрү сүйлөшкөндүр, досумдун үйүнө барса эчтеке дей албайм, киргиле, кудалар, киргиле үйгө, - дегенде тигилер кубанып кетишти.- Рахмат, куда, ачуу басарды түшүрө койолу, - деп багаждагы торпокту, бир жашик арак менен коробкаланган таттуу-тарапаны түшүрүштү да, көтөрүп үйгө киришти. Сарыбай аларды коноктоп, кийит кийгизип, анан узатты, торпок менен кошо эки миң сому бар эле.Ошентип Жакин менен Тумарбү бактылуу турмушта жашап калышты. Ошол жылы аны окууга киргизип коюшту. Анаркул эки жылдан кийин үйлөндү. Жакин аны менен сүйлөшпөй жүрүп, акыры ата-энелери жараштырды. Кумарбү сиңдисинин Жакинге чыкканын укканда таңгалган деле жок, кайра кубанып: "Жакин жакшы жигит, Тумашты бактылуу кыла алат", - деп ойлоп койду.Канча жылдар өтсө да ушул окуялар көз алдынан, эсинен кетпей көңүлү бирде сыздап, бирде балдарынын кубанычына ыраазы болуп жашап келет. Эң улуу кызы Насыйкаттын барган жери да абдан жакшы болду, анын үч баласы бар, андан кийинкиси Бактыбек." Аттиң", - деп алды эне, азыр өзүнүн жашы элүү жетиде, карылыкка моюн суна элек, неберелерин карап үйдө. Эмилбектин көзү өткөнүнө беш жыл болду. Балдары акыл-эстүү, ыймандуу болду. "Ошондо неге тартындым экен, өзүмдүн тагдырымды өзүм чечип койгонумду кара, ата-энем көнбөй кайда бармак эле", - деп шуу үшкүрүп алды. Өмүрбек жакындан бери келип-кетип турат. Келгенде дагы Эмилбек менен өткөргөн оор күндөрүн эске салганы өтөт Кумарбүгө. Анткени Эмилбек үч-төрт балалуу болгончо бир аз тыйылганы менен кийин кайрадан Тотукандын үйүнө кирип алганда Света бир күнү өзү барган. Анда ушул эң кенжеси Уланбек төрөлүп калган. Беш бала менен кете албай, ата-энесине да билгизбей жашап жүрбөдүбү. Света барганда Тотукан үйүндө экен, аны көрүп эле отурган жеринен тура калды.- Келиңиз.- Келдим, сен менин баламды үй-бүлөсүнө каратпай бузгандан коркпойсуңбу ыя, беш баланын кусуру урат го? - деди босогодон өтпөй эле.- Мен балаңызды азгырган жокмун.- Азгырбасаң кет дебейсиңби, кандай кудай урган уяты жок келинсиң? Сени мен келин катары көрмөк тургай келинимдин ордуна отургузбайм, сыйың менен баламдан кет, жолотпо аны, эгерде анын тапканына кызыгып жүрсөң мен сага канча керек болсо берем, баламды кайрып бер! - деп Света баса-баса айтып алып, кайра жумшара көзүнө жаш кылгырды. - Суранам, баламды үй-бүлөсүнөн ажыратпа?! - деп ыйлап суранды. - Мендей энең бардыр, аягын мени.- Кечириңиз, эми келсе киргизбейм, - дегенге зорго жарады Тотукан.Ошондо кайра Кумарбүгө келип өзү айткан эле:- Садага, Эмилбекти жек көрсөң да балдар турат, асты кетем дей көрбө, кудалар билбесин, айланайын. Сен менин биринчи келинимсиң, кызымдай көрөм, силерден айрылгым келбейт.- Апа, кетсем алда качан кетмекмин, балдарымды кимге кор кылам, ата-энеме батканым менен эл айтат. Андан көрө өз арманымды ичке катып жашай берейин, кокус тагам болбогондо бул жерде турмак эмес элем го, ал менин мындай жашоого туш болорумду кайдан билсин? - деди Кумарбү ыйлап.- Эми кантейин, уулумду тыя албасам да, сени кармап турам, - деп Света үйүнө эки баланы ээрчитип кетти.Бир саат өтүп-өтпөй Эмилбек кызуу келип, аны айтпай-дебей эле ур-тепкиге алып кирди. Ошондо кайдан-жайдан келгени белгисиз Өмүрбек кирип келип, Эмилбектин колун кайрып, эшикке алып чыкты.- Сенин көпкөнүңдү көрүп туруп чыдай албайм, мен азыр Кумашты алып кетем! - деп түртүп жиберип, Кумарбүнү колдон алды. - Качанга чейин буга чыдап жүрө бересиң, таежемдер укса сени алда качан алып кетмек, бас, кеттик!- Өмүрбек, бул менин жашоом, сен киришпегин, мен эч жакка барбайм! - деп Кумарбү Өмүрбекти урушуп койо берди.- Өмүрбек, кечир мени, - деди ошондо гана Эмилбек. - Кумашты эми эч качан урбайм, сүйлөбөйм дагы.- Эк силерди! - деп, Өмүрбек колун шилтей басып кетти.Ошондон тарта Эмилбек оңолгонсуп эле калган, бир күнү дагы келбей калды. Үч күн жоголуп, анан төртүнчү күнү бутунан тура албай мас болуп келди, анан куса баштады. Кумаш кайненесине баласын чуркатты. Доорон экөө бат эле келип, Эмилбекти ооруканага алып кетишти. Врачтар аны ууланган дешти, түнү менен кусуп, таңга маал зорго эс алды. Ошентип оорукчан болуп, иштебей да калды…Өмүрбек бир аял алып, бир кыз, бир уулдуу болгондо ажырашып кетти. Тейитбектин үйүндө турат. Тейитбек апасы өлгөндөн кийин Айымбү экөө аерде калышкан. Өмүрбекке аял алып берүүгө канча аракет кылса да болбоду. Бул турмуштун түркүн тагдырына кабылган пенделер өз арабасын кылдыратып күн өткөрө берет эмеспи.Эшикте аркы-терки басып жүргөн Кумарбү ушулардын баарын көз алдынан өткөрүп, шуу үшкүрүп алды. "Аттиң, өмүргө күүгүм кирип баратат, мен өз тагдырымды өзүм чече албадым, Өмүрбекти сүйгөнүмдү жашырып-жаап жүрүп, өмүрүм өтүп кетти", - деп ойлоп үйгө кирсе, балдары алда качан ойгонуп калган экен. Уланбек жол киресин даярдап, ортончу баласын жанына кошуп, таксиге салып жиберди. Балдарын, эки кызын көрүп, алардыкына бирден түнөп, сыйын көрдү. Андан кийин кайра эле кичүү уулунукуна жөнөдү. Кантсе дагы көнүп калганга болсо керек. Келсе неберелери сагынып калышыптыр, баса калып, өөп-жыттап жатышты. "Ээ жараткан, ушунуңа ыраазымын, эрден көрбөсөм дагы балдарымдан көрө турган болдум. Байкуш атам өтүп кетти, апама бир барып келейин, ага кеңешейин, ал макул десе Өмүрбек менен жашаганга макул болоюн. Ал байкуштун дагы мендей эле сезими, жүрөгү бар эмеспи, сезимдер карыбайт тура. Өзүң карысаң да сезимиң ошол бойдон жашай берет экен, жүрөк баягысындай эле эргип, ээлигип, өткөн өмүрдүн зардабынан оорулуу болуп калса дагы үмүт жанып, көңүл көксөп, жандүйнөң эңсөөдөн ого бетер чарчайт. Мен дагы аз өмүрдө көп нерсеге күбө болдум, жашоодон кутула жаздап түнү бою жаздыкты суулап көз жаш төккөн күнүм болду.." деп улутунуп, келини куйган чайды колуна алып, өз ойуна өзү ыраазы боло отуруп калды...
Аягы.
Присоединяйтесь к ОК, чтобы подписаться на группу и комментировать публикации.
Комментарии 26
калеминиз курчуй берсин,